Riding coffee’s Third Wave

29 Dec 2017 – 4 Jan 2018 #890

Nepali Times Buzz

Riding coffee’s Third Wave

Something is brewing in Nepal as the coffee fad morphs into a culture

Sikuma Rai


Ryan Chang

Coffee connoisseurs are touting the Third Wave of the beverage: moving beyond the coffee-shop culture epitomised by Starbucks to one that values knowledge of the cherries and beans from the plant to the cup, served up via independent cafés.

Like craft beers and boutique hotels, specialty coffee is sweeping the world. In Nepal, however, the Nepal Tea and Coffee Development Board continues to label all coffee ‘The Himalayan Specialty’ without first doing a proper quality check, which is misleading consumers and risks leaving local producers shut out of global markets. But an increasing number of growers in Nepal are waking up to smell the coffee.

“I am continuously hunting for the best coffee origins in Nepal,” says Q-grader Nima Tenzing Sherpa of Lekali Coffee Estate, who believes producing Specialty-grade beans is the only future for Nepal’s coffee industry. “The potential is there, but the perspective of farmers towards coffee needs upgrading because they are the first one handling the cherries.”

Nepal’s geographic and climatic conditions are ideal for growing the finest quality coffee beans: shaded hills situated between 1,000m and 2,000m with both ample sunlight and rain. Farmers have been quick to recognise the potential of this global beverage: 32,186 of them in 41 districts are now growing coffee.

Lekali coffee estate

Producing Specialty-grade coffee starts with selectively picking the red cherries, then storing the green beans away from moisture. Experts like Raj Kumar Banjara Himalayan Arabica Coffee, which has been Speciality-certified, says currently there are weaknesses all along the supply chain.

Banjara is Nepal’s first ‘Q-grader’, certified by the Specialty Coffee Association of America to rank Speciality Arabica coffee, and says that without more such growers and laboratories to quality test them, Nepal’s coffee will continue struggle for consistency. The effects of climate change have added another complication to that quest.

According to Sanat Raj Thala, roaster and brewer of Coffee Time:“If the whole process of producing and packaging of Nepali coffee was done with more scientific research and stricter standards, not only international but domestic markets would be able to enjoy its own product.”

Thala does concede that it will take time for local consumers, used to instant coffee heavy on milk and sugar, to appreciate the Specialty coffee flavour. Coffee culture is still young in Nepal though the country counts more than 1,200 cafés today. Converting the nation of tea devotees to coffee lovers is a major challenge, which would have obvious impact on the tea industry.

Another hurdle making local producers bitter is a burgeoning black market in lower-quality Indian coffee beans that undercut the Nepali beans. All these challenges will need to be overcome if Nepal’s product is to become part of the global, highly profitable, Third Wave of coffee.

What is the Third Wave?

First Wave: Profit-driven, mass marketing, air tight containers and instant coffee. Consumption of coffee worldwide starts growing.

Second Wave: Artisan-driven, origin and roasting style become important, epitomised by Starbucks and espresso.

Third Wave: Characteristics of the beverage take centre stage: origin of the beans, consistent processing techniques and roasting style. Independent coffee shops demonstrate craftsmanship and knowledge of coffee beans from plant to the cup, promoting ethics and transparency.

The Coffee University

It has been less than two months since Università Del Caffé inaugurated its 28th branch, and first in Nepal. Yet, it has already completed three Coffee Expert and Coffee Lovers course. The Italian coffee university located at the Silver Mountain School of Hotel Management, is dedicated to upgrading Nepalis’ knowledge of coffee, starting from the coffee plantations to the processing right up to training baristas.

Ryan Chang

The university offers four courses: Coffee Lovers is for those who seek knowledge about the types of beans and their origins. Coffee Expert, including two days of internship, is beginner-friendly, while Master Barista includes tastings. Tailored Consultancy is offered as a customised workshop for those with unique needs.

According to Moreno Faina, director of Università Del Caffé,what sets the institution apart is its scientific laboratories, research and intensive field works. “The results are translated to fit the understanding and knowledge level of the Nepali market,” says Faina.

With a café-like ambience showcasing various brewing equipment, coffee cups and coffee from Illy, the founding brand of the university, this little hub is a great place to start a conversation about coffee over a cup of coffee.


Coffee flowers are white, small and fragrant.

The plant starts bearing cherries after 3-5 years of plantation.

Cherries are sun-dried or wet-processed for pulping.

Pulped seeds are fermented, washed and dried again.

After the outer layer is removed, beans are graded and sorted.

Green beans are roasted to achieve various chemical properties.

Roasted beans are grounded right before brewing for best results.

Who is a Q-Grader?

A Licensed Q-Grader is a highly trained and calibrated coffee expert who professionally grades Specialty Arabica coffee under Specialty Coffee Association of America protocols. They are authentic on tasting, cupping and evaluating coffee quality very objectively.

Raj Kumar Banjara, Nepal’s first Q-Grader who recently returned from China after renewal of his license.

कफीको फोहोर बस इन्धन

बेलायतस्थित एक टेक्नोलजी कम्पनीले प्रयोग भइसकेका कफीलाई ऊर्जाका रूपमा उपयोगमा ल्याउने जनाएको छ । टेक्नोलजी फर्म ‘बायो–बिन’ ले सवारी साधानहरूमा इन्धनका रूपमा कफीको फोहोर प्रयोग गर्ने जनाएको हो ।
डिजेलसँग कफीको फोहोर मिसाएर निकालिएको इन्धन राम्रो खाले जैविक ऊर्जा बन्ने र यसलाई सार्वजनिक यातायातमा उपयोगमा ल्याउन सकिने अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् । बीबीसी अनलाइनले ‘बायो–बिन’ लाई उद्धृत गर्दै लेखेको छ, ‘कम्पनीले एक वर्षसम्ममा एउटा
बसका लागि चाहिनेजति पर्याप्त कफी तेलको उत्पादन गरिसकेको छ ।’ ट्रान्सफोर्ट फर लन्डन (टीएफएल) ले परिवहनको उत्सर्जन कम गर्नका लागि जैविक इन्धनको उपयोग बढाउने निर्णय गरिसकेको छ ।
कम्पनीले उत्पादन गरेको यो जैविक इन्धनले लन्डनका बसहरू सञ्चालनमा ल्याइने जनाएको छ । खाने तेल र मासु प्रशोधनका क्रममा निस्किने बोसोजस्ता वस्तुहरूको प्रयोग गरी जैविक इन्धन बनाइन्छ । बीबीसीका अनुसार यो इन्धनको प्रयोग राजधानी लन्डनका ९ हजार ५ सय बसमा पहिलेदेखि नै हुँदै आएको छ । तर, कफी मिश्रित जैविक इन्धनको प्रयोग लन्डनको सार्वजनिक यातायात प्रणालीमा पहिलोपटक गर्न लागिएको छ । ‘बायो–बिन’ कम्पनीका अनुसार लन्डनबासीहरूले हरेक वर्ष दुई लाख टन कफीको फोहोर उत्पादन गर्ने गर्छन् । उसले कफी सप र इन्स्टयान्ट कफी फयाक्ट्रीजबाट कफीको संकलन गरी तेल बनाउने जनाएको छ ।
सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार यस प्रकारको तेल बसहरूमा बिना कुनै मोडिफिकेसन्सको इन्धनका रूपमा प्रयोग गर्न सकिनेछ । कम्पनीले एउटा लन्डन बस वर्षभरि सञ्चालनमा ल्याउन साढे दुई मिलियन कप कफीको आवश्यकता पर्ने जनाएको छ । कम्पनी संस्थापक आर्थुर कायका अनुसार ६ हजार लिटर कफी तेल उत्पादन गरिसकिएको छ ।

कान्तिपुर. (2017, November 24). अर्थ/वाणिज्य. Retrieved from ekantipur.com: http://kantipur.ekantipur.com/printedition/news/2017-11-24/20171124073439.html

London Buses With Waste Coffee Grounds

The oil giant Shell is partnering with the biofuel firm bio-bean to begin powering some of London’s buses with processed waste coffee grounds. To be more specific, some of London’s buses will begin using a new biofuel dubbed “B20,” which features a 20% bio-component containing part coffee oil. Importantly, the new biofuel can be used by the buses in use now as is — there’s no need to modify the buses using the fuel in any way.

“Our Coffee Logs have already become the fuel of choice for households looking for a high-performance, sustainable way to heat their homes — and now, with the support of Shell, bio-bean and Argent Energy have created thousands of litres of coffee-derived B20 biodiesel which will help power London buses for the first time,” commented bio-bean founder Arthur Kay. “It’s a great example of what can be done when we start to reimagine waste as an untapped resource.”

The press release provides more: “The average Londoner drinks 2.3 cups of coffee a day which produces over 200,000 tonnes of waste a year, much of which would otherwise end in landfill with the potential to emit 126 million kg of CO2. bio-bean works to collect some of these waste coffee grounds from high street chains and factories.

“The grounds are dried and processed before coffee oil is extracted. bio-bean works with its fuel partner Argent Energy to process this oil into a blended B20 biofuel. 6,000 litres of coffee oil has been produced, which if used as a pure-blend for the bio component and mixed with mineral diesel to form a B20, could help power the equivalent of one London bus for a year.”

While it’s easy to view this new initiative simply as a PR exercise for Shell, there is indeed quite a lot of high-energy “waste” produced by coffee consumption that would otherwise simply be “wasted” (buried in some landfill somewhere). Using this “waste” to make biofuels (or even just as compost) makes a lot of sense.

Ayre, J. (2017, November 24). Clean Technica. Retrieved from source: https://cleantechnica.com/2017/11/22/shell-bio-bean-partnering-power-london-buses-waste-coffee-grounds/

के भन्छन् डाक्टर ?

नितु घले शुक्रवार, कात्तिक १७, २०७४

हेल्थ एन्ड कफी
मानसिक अस्पताल, लगनखेलमा साइक्यासटिकका रूपमा कार्यरत डाक्टर लता गौतमले कफीकै कारण बिरामी भएर आएका कुनै पनि बिरामी अहिलेसम्म फेला पारेकी छैनन्। भन्छिन्, ‘कफी पिउनु साधारणतः राम्रो मानिन्छ। तर, कति पिउने भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ।’ एउटा लिमिटेसन बनाएर कफी पिउनु स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक भएको उनी बताउँछिन्। गौतमका थुप्रै बिरामी कफीबारे विभिन्न खालका धारणा लिएर आउने गर्छन्। कसैले कफीले शरीरलाई सक्रिय बनाउँछ भन्नेमा विश्वास गरेका हुन्छन्, कसैले काम गर्ने बेला कफी पिउनाले एकाग्रता बढाउँछ भन्नेमा विश्वास गरेका हुन्छन्।
उनका अनुसार सामान्यतः दिनको दुई कप कफी पिउनु उत्तम मानिन्छ। त्योभन्दा धेरै कफी पिउन थालियो भने त्यो विस्तारै लतमा बदलिन्छ। भन्छिन्, ‘धेरै कफी पिउने बानी भएका मान्छले कफी पिउन पाएन भने इरिटेसन महसुस गर्छ।’ टाउको दुखेजस्तो हुनु, काममा मन नलाग्नु, शरीरमा केही कुराको अपुग हो कि जस्तो महसुस गर्नु कफी-लतको कारण भएको गौतमले बताइन्।
स्वाद आआफ्नै हुन्छ। तर, दूध भएको कफीले मोटोपना बढाउँछ। फिगर कन्ससका लागि कालो कफी नै राम्रो हितकर भएको गौतम बताउँछिन्।
गौतमका अनुसार चाँडै ग्यास्ट्रिक हुने, पेटको समस्या भएकाका लागि कफी खास राम्रो मानिँदैन। गर्वभतीले त कफी पिउनै हुँदैन। यसले पाठेघरमा स्टिमुलेट गराउँछ।
दुई कपसम्म कफीले शरीरलाई कुनै बेफाइदा गर्दैन।
स्वास्थ्य मन्त्रालयमा कार्यरत डाक्टर वासुदेव पाण्डे पनि कफी रिल्याक्सेसनको लागि खाइने कुरामा विश्वास गर्छन्। भन्छन्, ‘कफीले पारिखमा एक खालको एडिक्सन ल्याउँछ।’

के भन्छ अध्ययन ?
इन्टरनेसनल एजेन्सी फर क्यान्सर रिसर्चर, मार्क गुन्टेरको अध्ययनलाई उद्धृत गर्दै गार्जियन पत्रिकाले लेखेको छ, ‘कफी पिउनेहरू स्वस्थ्य हुन्छन्। कफी सेवनले हृदयाघात, फोक्सोको समस्याबाट पनि बचाउँछ। शरीरमा आउनसक्ने विभिन्न खालका आक्रमणबाट जोगाउन सहयोग गर्छ। कफी घातक हुँदैन।’
संसारका विभिन्न स्थानमा गरिएका अध्ययनअनुसार, दैनिक दुई कपसम्म कफीले कुनै बेफाइदा गर्दैन। दैनिक कम्तीमा एक कप कफी पिउने बानीले १२ प्रतिशत मृत्युदर घटाउने र तीन कप खानेहरूको १८ प्रतिशत मृत्युदर कम गराउने अध्ययनले देखाएको छ।
युनिभर्सिटी अफ साउथेन क्यालिफोर्नियाका एसोसिएट प्रोफेसर भेरोनिका सेटिवानले केही बिरामीमा गरेको अध्ययनअनुसार क्यान्सर, श्वासप्रश्वास, डायबिटिज, किड्नी रोगीका लागि कफी पिउँदा फाइदा हुन्छ।
यस्ता छन् कफी पिउनुका फाइदा
-शारीरिक रूपमा सक्रिय बनाउँछ।
-रिल्याक्स महसुस गराउँछ।
-काममा एकाग्रता ल्याउँछ।
-मानसिक तनाव कम गर्छ।
-मोटोपना कम गर्छ।
-शरीरलाई गर्मी गराउँछ र चिसोबाट बचाउँछ।
-चिसोले शरीर फुल्ने समस्याबाट जोगाउँछ।


कफीबाटै जीवन धान्नेहरू

राजेश बर्मा शुक्रवार, कात्तिक १७, २०७४
कफी उत्पादन
विश्वभरि फैलिएको कफीको लोकप्रियता र आकर्षणबाट फूलकुमार लामा पनि बच्न सकेनन्। पर्यटन व्यवसायीसमेत रहेका उनले कफी क्षेत्रमा २१ वर्षअघि हात हाले। अचेल कफीको उत्पादन र व्यापारबाट उनलाई फुर्सदै छैन्।
उनलाई कामले कहिल्यै फुर्सद हुँदैन। उनी प्रायः लमजुङ, रसुवा, काभ्रेपलाञ्चोक, कास्कीतिर पुगिरहन्छन्। उनी कफीकै लागि डुलुवा बनेका छन्। ‘मलाई बेफुर्सदिलो बनाएको छ’, लामा भन्छन, ‘पारिवारिक सदस्यहरू गिज्याउँछन्- कति डुलुवा बनेको भनेर।’ कफीको लागि कुनाकन्दरा घुम्नु उनको सोख बनिसकेको छ। यसमै दुई दशक बिताइसकेपछि, उनी कफीको प्रेममा छन्।

२०५२ सालमा सिन्धुपाल्चोकबाट सानो क्षेत्रफलबाट कफीको उत्पादन सुरु गरेका लामाको दिनरातको मेहनतकै कारण अहिले माउन्ट एभरेस्ट अर्गानिक कफी प्राइभेट लिमिटेड भन्ने ठूलो कम्पनी खडा भइसकेको छ।
अहिले उनले रसुवामा दुई सय रोपनीमा कफी उत्पादन गरिरहेका छन्। लमजुङमा थप चार सय रोपनी जग्गा खोजीमा छन्। लमजुङमा अहिले ६ सय रोपनीमा कफीका चेरी उत्पादन भइरहेका छन्। यस्तै कास्की र सिन्धुपाल्चोकमा केही रोपनीमा चेरीको उत्पादन गर्दैछन्। भन्छन्, ‘यत्रो वर्ष यही क्षेत्रका लागि ऊर्जाशील समय उत्सर्जन गरेँ। अब अर्को क्षेत्रमा जाने कल्पनासम्म गर्न सक्दिनँ। यही क्षेत्रले हाम्रो परिवारलाई धान्न सक्छ। मेरो दोस्रो पुस्ताले पनि यही क्षेत्रमा निरन्तरता दिनेछन्।’
नेपालमा कफीको इतिहास ७८ वर्ष पुरानो छ। नेपालमा पहिलोपटक हीरा गिरीले कफीको बोट भित्र्याएका थिए। उनी जोगी थिए।
लामाले वार्षिक ३० मेट्रिकटन रोस्टिङ र ग्रिन विन्सको कारोबार गर्छन्। यसमध्ये ७० प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय मुलुकमा कारोबार गर्छन् भने बाँकी ३० प्रतिशत काठमाडौं र पोखरामा कारोबार गर्छन्। कारोबारलाई टिकाउन उनले ६ जिल्लाबाट सहकारीमा आबद्ध र साना किसानले उत्पादन गर्ने कफी पनि संकलन गरी आवश्यक प्रशोधन गरी व्यापार गर्दै आएका छन्। साढे तीन करोडको लगानीमा सुरु भएको उनको यो व्यवसायमार्फत मुस्ताङ र ट्रिटर्न ब्रान्डमा दुई थरीका ब्रान्डेड कफी उत्पादन हुन्छ। मुस्ताङ ब्रान्डकै राजधानीमा अत्याधुनिक दुई कफी सप पनि सञ्चालनमा छ।

कफीले जीवन धानेका अर्को युवा व्यवसायी हुन्- डा.राजकुमार बञ्जारा। समाजशास्त्र र अर्गानिक कृषिमा पीएचडीसम्मको अध्ययन गरेका बञ्जारा पनि कफीका सफल व्यवसायी मानिन्छन्। ग्रिनल्यान्ड अर्गानिक फार्मबाट हिमालयन अरेबिका ब्रान्डमा ग्रिन विन्स र रोस्टिङ दुवै थरीको कफी उत्पादन गरेर स्वदेशदेखि विदेशसम्म कारोबार गर्दै आएका छन् उनले। १२ वर्षदेखि उनले यही पेसालाई निरन्तरता दिएका छन्।
७५ रोपनी क्षेत्रफलमा कफीखेती गर्दै आएका उनले कफी सहकारी र साना किसानमार्फत लमजुङ, कास्की, सिन्धुपाल्चोक र ललितपुरबाट पनि वार्षिक ३० मेट्रिकटनका कफी उठाएर बिक्री गर्छन्। उनको दैनिकी पनि लामाको भन्दा भिन्न छैन्। बञ्जारा भन्छन्, ‘यो पेसाले मलाई पूर्ण रूपमा सन्तुष्टि दिएको छ। कुनै पछुतो लागेको छैन। अहिलेसम्म यसैले परिवार धानेको छ।
यो क्षेत्रमा अरू धेरै गर्न बाँकी नै छ।’ उनी आफूलाई पूर्णकालीन रूपमा कफीका किसान र कारोबारी भन्न रुचाउँछन्। पाँच करोडको लगानीमा यो व्यवसाय सुरु गरेका उनी नेपालकै पहिलो कफी क्यु ग्रेडरसमेत हुन्। सानै उमेरमा यो पेसामा लागेर ख्याति कमाइसकेका बञ्जारा सन् २०१७ मा फ्रान्समा आयोजित कफीसम्बन्धी विश्वस्तरको प्रतिस्पर्धामा पुरस्कृतसमेत भइसकेका छन्। २०७२ मा नेपाल चिया तथा कफी विकास बोर्डले उत्कृष्ट कफी प्रशोधनकर्ता भनेर पनि सम्मान गरिसकेको छ।

पर्यटन व्यवसायीको रूपमा नाम चलेका भरत रेग्मी हिजोआज कफी व्यवसायी र उत्पादनकर्ताको रूपमा चिनिएका छन्। पछिल्लो ६ वर्षदेखि रेग्मी यो पेसामा छन्। उनलाई अब यो पेसा छोड्नै मन छैन। भ्रमणको क्रममा सात वर्षअघि इथियोेपिया पुगेका रेग्मीले त्यहाँको कफी संसारबाट हौसिएर क्षेत्र अँगालेका हुन्। अहिले हिमालय अर्गानिक कफी स्टेट भनेर धादिङमा ठूलो कफीको उत्पादन गृह सञ्चालनमा छन्। धादिङको तीन स्थानमा गरी अहिले पाँच सय रोपनीमा कफीको चेरी फल्न सुरु भएको छ। यस्तै मकवानपुरमा पनि ८० रोपनीमा कफीका चेरी फल्दै आएको छ। कफीको उत्पादन र व्यवसायमा उनले अहिलेसम्म आठ करोड रुपैयाँ लगानी गरिसकेका छन्।

यस्तो छ, कफीको इतिहास
नेपालको कफीको इतिहास ७८ वर्ष पुरानो छ। नेपालमा पहिलोपटक हीरा गिरीले कफीको बोट भित्र्याएका थिए। उनी जोगी थिए। बर्मामा जागिर गर्ने क्रममा नेपाल र बर्मा ओहोर-दोहोर गरिरहने गिरीले १९९५ मा बर्माबाट अरेबिया जातको बोट गुल्मीमा भित्र्याएका थिए। बर्माबाट ल्याएको कफीको बोट उनले गुल्मीको आमचौरमा रोपेका थिए। त्यही बोटबाट आज नेपालको ४२ जिल्लामा कफीको व्यावसायिक खेती हुँदै आएको छ।
हाइल्यान्ड अर्गानिक कफी कम्पनीका अध्यक्ष कृष्ण घिमिरेका अनुसार, नेपालमा त्यही बेलादेखि गुल्मी जिल्लाबाट कफीको विकास क्रम सुरु भएको हो। गिरीले भित्र्याएको कफीको बोटले सन् २००१ र २००२ मा प्रचुर परिमाणमा कफीको उत्पादन दिएको थियो। २०२५ सम्म त किसानलाई पात खाने कि फल भन्नेसमेत चेतना थिएन। २०३० सालमा गुल्मीमा व्यावसायिक खेतीको सुत्रधार सुरु भयो। ‘किसानको प्रत्यक्ष सहभागितामा २०३३ सालदेखि गुल्मीमा कफीको व्यावसायिक रूपमा खेती सुरु भएको हो’, घिमिरे भन्छन्, ‘२०३८ सम्म व्यावसायिक रूपमा उत्पादन भए पनि बजार अभावले किसानले ठूलै समस्या व्यहोर्नुपर्‍यो।’ राजा वीरेन्द्र २०३९ मा गुल्मीको भ्रमण गर्ने क्रममा गुल्मीलाई कफी क्षेत्र घोषणा गरेका थिए। त्यो घोषणासँगै नेपालमा कफीको विकास क्रम सुरु भएको घिमिरेको भनाइ छ।
२०३६ मा आएर गुल्मीबाट सुक्खा चेरीको प्रशोधन सुरु भयो। त्यसपछि घिमिरेले नेपालमै पहिलोपटक नेपाल कम्पनी कफी कम्पनी दर्ता गरी व्यावसायिक रूपमा कफीको प्रशोधन गर्ने काम सुरु भयो। नेपालमा पहिलो पटक कफी भुटेर खान सिकाउने श्रेय पनि घिमिरेलाई जान्छ।

सिर्जनादेखि कूटनीतिसम्म

रामकला खड्का शुक्रवार, कात्तिक १७, २०७४
विश्वप्रसिद्ध कफी पारखी
‘हुँदै नहुनुभन्दा नमीठो कफी भए पनि हुन्छ’ फिल्म निर्देशक डेभिड लिन्चको यो भनाइ कैयौं कफी पारखीलाई सही लाग्न सक्छ। विश्वचर्चित कविदेखि कलाकार, उपन्यासकारदेखि नाटककार, दार्शनिकदेखि जासुसमात्रै होइन, नेतादेखि राजनेतासम्मले कफीलाई आफ्नो साथी बनाएका छन्। विश्वका चर्चित सैनिक शासक नेपोलियन बोनापार्टले मृत्युकोशय्यामा पनि एक चम्चा कफीको मागेका थिए, ‘बेहोस भएर बस्नुभन्दा कफी पिएर पीडा सहनु जाति !’ जासुस कुर्त वालेन्डरले कफीबिना प्रहरीको कार्यसमेत सम्भव नहुने बताएका थिए।

बेलायतकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री मार्गेट थ्याचरको डाइट-प्लान सन् २०१० ताका पत्रपत्रिकाका मुख्य हेडलाइन बनेका थिए। सन् १९७९ मा उनले लेखेको व्यक्तिगत डायरी बाहिर आएपछि उनको खानपिनबारे चर्चा चुलिएको थियो। आफ्नो तौल घटाउने उद्देश्यले उनले उसिनेको अन्डा, कालो कफी, गोलभेँडा, सलाद, अंगुर र मासु खाने गरेको खुलासा भयो। अमेरिकी स्वतन्त्रताका एक महत्वपूर्ण योद्धा बेन्जामिन फ्र्यांकलिन दिन-रात लन्डनको एक कफी पसलमा बिताउँथे। विद्युत् आविष्कारमा योगदान गर्ने श्रेय पाएका फ्र्यांकलिन सोही कफी पसलमा बसेर चेस खेल्थे र आफ्ना महत्वपूर्ण राजनीतिक बैठक सञ्चालन गर्थे। आफ्ना महत्वपूर्ण सन्देशलाई समेत सोही पसलमा पठाउन उनले आफ्नी बहिनीलाई अह्राएका थिए।

अनौठो आदत
डेनिस दार्शनिक सोरेन केर्कीगार्ड नौलो तरिकाले कफी बनाउँथे। उनी पहिले आफ्नो कपमा चिनीले पहाड बनाएजस्तै गरी एकमाथि अर्को थुपार्थे। त्यसमा कालो कफी हालेर त्यसलाई घुल्न दिन्थे। कफी पिउनका लागि उनीसँग ५० वटा भिन्नाभिन्नै कप थिए। आफ्नो सेक्रेटरीलाई एउटा कप छान्न लगाउँथे र त्यही कप छानिनु-पछाडिका दार्शनिक कारण खुलाउने गर्थे। क्यानाडेली कवि तथा उपन्यासकार मार्गरेट एटउड आफ्नो ब्रेकफास्टमा दूध हालेको कफीबाहेक अरू केही खान्नथिन्। उनले कफीको आफ्नै ब्रान्ड निकालेकी थिइन्। सधैं प्लास्टिककै कपमा मात्रै कफी खाने गरेका कमेडियन इड्डी इजार्डले भनेका थिए, ‘मलाई मेरो कफी मेरी पत्नी जत्तिकै मनपर्छ।’
फ्रान्सका राजा लुइस १५ ले दरबारको चौरमा आफैंले कफी उत्पादन गरेका थिए। उनी आफैं कफी टिप्थे। दानालाई प्रशोधन गरेपछि दरबारमा आउने पाहुनालाई त्यही कफी बनाएर खुवाउँथे। जर्मन संगीतकार लडविग भ्यान बिथोभेन जम्मा ६० दानाको कफीमात्रै पिउने गर्थे। त्योभन्दा एक दाना पनि घटीबडी नगर्ने उनी आफैंले बनाएको कफीमात्रै पिउँथे।
सेलिब्रेटी र कफी
विश्वका चर्चित कमेडियनमध्येका भोल्टायर कफी एडिक्ट्समध्येमै गनिन्छन्। उनी दिनमा ४० देखि ५० कपसम्म चकलेट मिसाएको कफी पिउने गर्थे। उनका चिकित्सकले भोल्टायरलाई कफी क्रेजले चाँडै मृत्युको मुखमा धकेल्छ भनेर चेतावनी दिएका थिए। तैपनि उनी ८० वर्षसम्म बाँचे। आफूलाई मनपर्ने कफीका दाना ल्याउने कामदारलाई उनी बोनस पनि बढाइदिन्थे।

ब्रेकर फ्रान्सका राजा लुइस १५ ले दरबारको चौरमा कफी उत्पादन गरेका थिए। उनी आफैं कफी टिप्थे। दानालाई प्रशोधन गरेपछि दरबारमा आउने पाहुनालाई त्यही कफी बनाएर खुवाउँथे।
सन् २००६ ताका चर्चित अभिनेता ज्याकी च्यानले एसियाभरि कफीको चेन खोल्ने आफ्नो योजना सुनाएका थिए। उनले एक प्रेस विज्ञप्तिमार्फत भनेका थिए, ‘संगीत र चलचित्रजस्तै कफीको पनि कुनै सीमा हुँदैन। कफी आफैंमा एक भाषा हो। जब तपाईंहरूले मेरो चलचित्र हेर्नुहुन्छ, ज्याकी च्यानको बारेमा सोच्नुहुन्छ। जब तपार्इंहरूले कफी पिउनुहुन्छ, मलाई लाग्छ, त्यतिबेला पनि तपाईंले ज्याकी चेनलाई नै सम्झनुहुन्छ।’
चर्चित नायिका सेलेना गोमेज, ‘कफी कफी, मलाई सधैं कफी’ भन्ने गर्छिन्। उनो यस भनाइ हलिउडमा चर्चित छ।

देशैपिच्छे फरक ट्रेन्ड
विश्वमै दैनिक २० करोड कप कफीको खपत हुने गरेको छ। युरोपमा सबैभन्दा बढी कफी पिइने गरिन्छ। त्यसमा पनि धेरै कफी पिउनेमा गनिएका छन् डच नागरिक। डच नागरिकले दिनको सरदर साढे दुई कप कफी खाने गरेको बजार अनुगमनले देखाएको छ। विश्वमा दोस्रो कफी एडिक्टेड देशमा गनिने फिनल्यान्डको दाँजोमा यो झन्डै दोब्बर हो। कफी बढी खानेमा स्विडिस तेस्रो स्थानमा पर्छन्। उनीहरू दिनको एक कप आधा कफी पिउँछन् भने डेनिस चौथोमा पर्छन्। यो सूचीमा अमेरिकी जनता १६औं स्थानमा पर्छन्। उनीहरू दिनको एक कपभन्दा कम नै कफी खाने गरेको पाइन्छ।

क्याप्पुचिनो इटालीबाट आएको हो। तर, यो पाचन प्रक्रियाका लागि खतरनाक मानिएकाले दिउँसोको खानापछि इटाली नागरिक कफी खाँदैनन्। कोलम्बियाले विश्वकै उत्कृष्ट कफीमध्येका कफी उत्पादन गर्छ। तर, प्रायजसो कोलम्बियालीले कालो मसीजस्तो कफी ‘टिन्टो’ पिउने गर्छन्। कफीलाई पिसेर तुरुन्तै बनाइने हुनाले अलि कम गुणस्तरीय यो कफीलाई थर्मसमा राखेर कोलम्बियाका सडकमा बिक्री गर्ने गरिन्छ।
कफीमा युवा क्रेज
स्टारबक्स र डंकिन डोनट्सजस्ता चर्चित कफी सपका कारण अमेरिकी र युरोपेली युवाको पनि कफी क्रेज बढेको छ। १८ देखि ३५ वर्षभित्रका युवाले सातामा कमसेकम एक पटक यी पसलमा गएर कफी खाने गरेका छन्। त्यसैगरी विश्वका चर्चित सेलिब्रेटी हुन् या युट्युबर, सबैले यी कफी सपलाई आफ्नो मनपर्ने गन्तव्य बनाएका छन्। विश्वको सबैभन्दा चर्चित कफी ब्रान्ड ‘नेसक्याफे’ भने ४१ राष्ट्रका कफी पारखीमाझ लोकप्रिय छ।

कफी चर्चामा राष्ट्रपति
अमेरिकाका धेरै राष्ट्रपति आफ्नो कफी आदतकै कारण चर्चामा छन्। अमेरिकाका दोस्रो राष्ट्रपति जोन एडम्स र उनकी पत्नी मार्थाले तीतो कफी खान थालेपछि त्यसको लत उनीहरूलाई यति धेरै बस्यो कि यी दम्पतीले दिनकै दुई कफ कफी पिउन थाले। कफीले नै आफूलाई नयाँ राजनीतिक सिद्धान्त निकाल्न सहयोग पुर्यादएको उनीहरूले बताएका थिए।
अमेरिकाका राष्ट्रपति जोन एफ केनेकी र उनकी पत्नीले सन् १९५२ ताका ‘कफी विथ द केनेडिज’ नामक एक अभियान नै चलाएका थिए। यस अवधिमा उनीहरूले इच्छुक अमेरिकी जनतासँग कफी पिउन सक्ने व्यवस्था मिलाइएको थियो। पूर्वराष्ट्रपति जर्ज एच डब्लू बुस दिनमा दस कप जति कफी पिउने गर्थे। शरीरमा क्याफिनको मात्रा बढी भएकै कारण सन् १९९१ मा उनको स्वस्थ्यमा थाइराइडको असन्तुलन देखिनुका साथै मुटुको चालमा गडबडी भएको थियो।
अमेरिकाका २६औं राष्ट्रपति थियोडोर रुजभेल्टले कफी खाने गरेका मग सुप खाने बाउलजस्तै देखिन्थ्यो। रूस जापानको युद्ध अन्त्यमा महत्वपूर्ण भूमिका निभाएका यी राष्ट्रपति दिनमा एक ग्यालन कफी पिउँथे। रुजभेल्टले आफ्नो जीवनभर यति धेरै कफी पिए- उनको मृत्युपछि छोराले बाबुको कफी मग हेर्दा आफ्नो बाथरुमको बाथटबभन्दा पनि नराम्रो अवस्थामा पाए। अमेरिकाका १६औं राष्ट्रपति अब्राहम लिंकन चियाका पारखी थिए। ‘यदि यो कफी हो भने मलाई चिया ल्याऊ, यदि यो चिया हो भने मलाई कफी ल्याऊ,’ लिंकनको भन्थे।

सिर्जनामा कफी
चर्चित लेखक अनर डी बाल्ज्याक दिनमा ५० कप कफी पिउँथे। उनी प्रायः बिहान १ बजे उठ्थे र ८ बजेसम्म लेखिरहन्थे। एक घण्टा आधाको छोटो सुताइपछि साढे ९ देखि ४ बजेसम्म पुनः लेखनमै व्यस्त हुन्थे। ‘पेटमा कफी भइन्जेल विचारहरू घुमिरहन्छन्’, उनले भनेका थिए।

भारतीय कफीलाई नेपाली भन्दै बिक्री

राजेश बर्मा, http://annapurnapost.com/news/75912, आइतवार, साउन ८, २०७४  

काठमाडौं : भारतबाट आयात गरिएको कफीलाई स्वदेशी ब्रान्डभन्दै बिक्री भएको पाइएको छ । केही ठूला व्यवसायी र बिचौलियाको मिलेमतोमा गुणस्तरहीन भारतीय कफीलाई ‘नेपालमै उत्पादन’ भएको भनेर बिक्री गरिएको हो ।

भारतबाट आयातित ग्रिन बिन्स नेपालकै उत्पादन भनेर सस्तो मूल्यमा बिक्री हुन थालेपछि स्वदेशी कफीले बजार पाउन छाडेको छ । उपत्यकाका ठूला कफी सपदेखि पोखरामा कफी माफियाले पनि भारतीय कफीलाई स्वदेशको उत्पादन भन्दै बिक्री गर्दै आएका छन् । यस विषयमा राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्डलाई पनि जानकारी भइसकेकोे छ । तर, बोर्डले हालसम्म दोषीलाई कारबाही गर्न सकेको छैन ।

स्रोतका अनुसार भारतीय र नेपाली व्यवसायीको एउटा गिरोह नै यो काममा सक्रिय छ । यस्तो गिरोहले आयात गरिएको एक किलो तयारी कफीलाई अन्तिम मूल्य ६ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्दै आएको छ । यो काममा तीनदेखि चार तहसम्म माफिया सक्रिय छन् । एउटाले भारतबाट आयात गर्ने, आयातित कफीलाई अर्कोले खरिद गर्ने, तेस्रोले खरिद गरी चौथोलाई जिम्मा लगाउने र चौथोले बजारीकरणको काम गर्दै आएको छ । ‘अन्तिम मूल्य ६ सय रुपैयाँमा बिक्री हुने यो कफी निकै कम मूल्यमा भारतबाट आयात हुँदै आएको यसैबाट प्रस्ट हुन्छ’, स्रोतले भन्यो, ‘सस्तोमा आयात हुने कफीको गुणस्तरबारे यसबाटै अनुमान गर्न सकिन्छ ।’

भारतीय कफीको बिगबिगीका कारण नेपाली किसानले उत्पादन गरेका अर्गानिक कफीले बजार पाउन प्रतिस्पर्धा गर्नुपरेको छ । भारतीय कफी पोलिस र रोस्ट गरी तयारी अवस्थामा पाँच सयदेखि ६ सय रुपैयाँ प्रतिकिलोमा बजारमा बिक्री भइरहेको छ । नेपाली किसानले लागत मूल्यअनुसार कच्चा कफी (ग्रिन बिन्स) प्रतिकिलो पाँच सयदेखि ६ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्छन् । एक प्रतिष्ठित कफी व्यवसायी भन्नुहुन्छ, ‘त्यही मूल्यमा भारतबाट आयातित तयारी कफी पाइने भएपछि सबैले भारतकै कफी खरिद गरी व्यावसायिक प्रयोजनमा खपत गर्दै आएका छन् । यसबाट नेपाली किसानलाई सोझै घाटा भएको छ ।’

किसानमात्र हैन ठूला कफी व्यवसायीलाई पनि अहिले भारतीय कफीका कारण पिरेको छ । आठ सयमा खरिद गरी आवश्यक प्रशोधन गरेर तयार गरेको कफी किलोको एक हजार दुई सयमा बिक्री हुँदै आएको भए पनि अहिले बजार पाउन छाडेको व्यवसायीको दाबी छ । कफी उत्पादक महासंघले पनि नेपालमा पछिल्लो समय भारतीय कफीलाई नेपाली नाम दिएर बिक्री वितरण भइरहेको जानकारी दिनुभयो । महासंघका अध्यक्ष श्याम भण्डारी भन्नुहुन्छ, ‘हाम्रो जानकारीमा पनि यो विषय वस्तु नपरेको होइन । यसरी आयातीत कफी नेपाली बजारमा बजारीकरण हुनु, नेपालको उत्पादन भनेर अन्य मुलुक निर्यात गर्नु भनेको नेपालकै कफी क्षेत्रलाई बदनाम गर्नुजस्तै हो ।’ महासंघले यस विषयमा गहन अध्ययन गरी दोषीलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन टोली परिचालन गर्न लागेको जानकारी दिएको छ ।

वरिष्ठ कफी व्यवसायी कृष्ण घिमिरेले नेपाली कफी उत्पादन नभएको समयमा आयात गरी नेपालकै उत्पादन भनी बिक्री हुँदै आएको आफूले पनि सुनेको जानकारी दिनुभयो । राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्डका कार्यकारी निर्देशक शेषकान्त गौतमले भारतीय कफीलाई नेपाली भनेर बजारमा बिक्री भएको विषय यथार्थ भएको जानकारी दिनुभयो । ‘यो विषयमा हामीकहाँ पनि गुनासो आएको छ’, गौतमले भन्नुभयो, ‘व्यवसायीको यही प्रवृतिका कारण अन्ततः स्वदेशी कफीलाई हानि पुग्छ । यो समस्या समाधानका लागि सीमा क्षेत्रमा रहेका क्वारेन्टाइन कार्यालयको ध्यानाकर्षण पनि गराएका छौं ।’

क्वारेन्टाइन कार्यालयबाट समस्या समाधानको विषयमा खासै प्रगति नभए पनि बोर्डले बुधबार नै कफी किसान, कफी व्यवसायी, कफी आयात र निर्यातकर्तालाई बोलाएर सर्वपक्षीय बैठक डाकेको छ । बैठकबाट ठोस निश्कर्ष निकालेर समस्या समाधानका लागि बोर्डले कृषि विकास मन्त्रालयको ध्यानाकर्षण गराउने तयारीसमेत गरेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँगै स्वदेशी बजारमा नेपाली कफीको ठूलो माग भए पनि हाल नेपालको कूल मागको करिब आठ प्रतिशतमात्रै कफी उत्पादन हुँदै आएको छ । बोर्डका अनुसार नेपालमा दुई हजार ६ सय १८ हेक्टरको क्षेत्रफलमा वार्षिक २९ करोड ७५ लाख मूल्यको चार सय ३४ मेट्रिक टन कफीको ग्रिन बिन उत्पादन हुन्छ । स्वदेशी बजारमा आठ हजार मेट्रिक टन कफीको माग छ । यसमध्ये करिब ५० प्रतिशत अर्थात् १४ करोड ८७ लाख मूल्यको एक सय १२ मेट्रिक टन निर्यात हुन्छ ।

-केही ठूला व्यवसायी र बिचौलियाको मिलेमतोमा गुणस्तरहीन भारतीय कफीलाई ‘नेपालमै उत्पादन’ भएको भनेर बिक्री गरिएको हो ।
गिरोहले आयात गरिएको एक किलो तयारी कफीलाई अन्तिम मूल्य ६ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्दै आएको छ ।
– भारतीय कफीका कारण नेपाली कफीले बजार पाउन छाडेको छ ।

बोर्डको आँकडाअनुसार नेपालमा सबैभन्दा बढी भारतबाट प्रशोधित तयारी कफी आयात हुन्छ । ब्राजिल, पेरु र चीनबाट पनि कफी आयात हुँदै आएको छ । गत आर्थिक वर्ष २०७२÷०७३ मा पाँच करोड ५५ लाख मूल्यको एक सय ११ मेट्रिक टन कफी आयात भएको थियो । चालू आर्थिक वर्षको ११ महिनामा चार करोड ४७ लाख मूल्यको ९० हजार तीन सय ३२ मेट्रिक टन कफी आयात भएको छ ।

कफी उत्पादनमा कमी

अर्घाखाँचीः अर्घाखाँचीमा कफी उत्पादनमा कमी आएको छ । तीन वर्ष पहिला १८ टन कफी उत्पादन भएकामा गबारोले बोट मरेपछि गत वर्ष उत्पादन घटेर ६ टनमा झरेको जिल्ला कफी व्यवसायी संघका कोषाध्यक्ष तथा कफी कृषक पुस्करनाथ बन्जाडेले जानकारी दिनुभयो । बजारको सुनिश्चितता, राम्रो आम्दानी र खेती गर्न सजिलो भएकाले अर्घाखाँचीका कृषक कफीखेतीमा आकर्षित भएका थिए ।

उत्कृष्ट मानिने अर्घाखाँचीको कफी उत्पादनमा पछिल्लो तीन वर्षदेखि कमी आएको हो । वार्षिक झन्डै १२ टन कफी उत्पादनमा कमी आएको छ । २०६९ सालभन्दा अगाडि १६ टन कफी उत्पादन हुँदै आएको थियो । गबारो कीराले कफीका बोट ध्वस्त पारेपछि कफी पकेट क्षेत्रका रूपमा रहेका किमडाँडा, ठूलापोखरा, वाङला, बल्कोट, धारापानी गाविसमा उत्पादनमा कमी आएको हो ।

अर्घाखाँचीमा २०५८ सालदेखि कफी व्यवसायी संघ स्थापना गरी व्यावसायिक खेती सुरु गरिएको हो । ०६०÷६१ मा जिल्लाका १८ गाविसमा ४१ समूह गठन गरी एक हजार एक सय ६५ सदस्य निर्माण गरिएको बजान्डेले बताउनुभयो । अर्घाखाँचीमा उत्पादन भएको अर्गानिक र पार्चमेन्ट कफी कोरिया, अमेरिका र जापान निर्यात हुँदै आएको छ । जिल्ला कफी व्यवसायी संघले सघाउँदै संकलन गरिदिएपछि नेपाली कफीको विदेशमा बजारीकरण हुँदै आएको हो ।

नेपालमा केही वर्ष पहिले भएको ३२ देशका कफी व्यावसायीको तालिममा अर्घाखाँची र गुल्मीको कफी अन्य ठाउँको भन्दा स्वादिलो भएको तालिममा सहभागी बजान्डेको भनाइ छ ।

विश्व बजारमा नेपाली कफीको माग बढेसँगै कफी खेतीलाई व्यवस्थित गर्न नेपाली कफी कृषक लागिपरेका छन् । अर्घाखाँचीमा १.०९ हेक्टरमा कफी खेती हुँदै आएको कृषि विकास कार्यालय अर्घाखाँचीले जनाएको छ । गबारो कीरा नियन्त्रणका लागि प्रयास भइरहेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालय अर्घाखाँचीका प्रमुख जगनान्थ तिवारीको भनाइ छ ।

Source: http://annapurnapost.com/news/75912